BarCamp Istanbul

Arkadaslar, Bugun bir arkadasimin uyarisiyla, YouTube'e koydugum video'nun Turkiye'den malesef gorulemedigi haberini aldim. Bu inanilmaz birsey. 1 degil 2 degil, resmen Orta Cag karanligina surukleniyoruz. Osmanli'da matbaa'ya izin verilmemesinden farkli degil bu. Daha sonra Webrazzi'de ardi ardina sansur haberlerini de gordum. Wordpress'ten sonra Netlog gibi sitelere dahi sansur konuyor. Bunun sonu yok; yakinda Cin'deki gibi butun video paylasim siteleri kapanir, Facebook kapanir o kapanir bu kapanir ve iyice dunyadan izole oluruz. Siz de bunlarin disaridan ne kadar kotu goruldugunu biliyorsunuz. Neyse ki EksiSozluk'te buna bir tepki alinmis. Logoya siyah serit cekilmis. Benim buradan demek istedigim su: Biz web'den anlayan, bunun uzerinde calisan, buna kafa yoran bir kitleyiz. Bunlara sessiz kalamayiz. Biz kalirsak herkes kalir ve hicbir sey iyiye gitmez. Var misiniz harekete gecmeye? Benim kafamda bir basin bildirisi ve izinli bir gosteri yapilmasi var. Web 2.0 ornegi crowdsourcing yaparak (BarCamp'te yaptigimiz gibi) cok iyi bir is cikartabiliriz. Ayrica sahibi oldugunuz sitelerin logolarina siyah serit koyarak da bu eyleme ek bir katilim saglayabilirsiniz. Ben buradan bu eylem, basin bildirisi icin elimden gelen destegi vermeye hazirim. Sizin de dusuncelerinizi bekliyorum. Dedigim gibi, biz sessiz kalirsak, herkes kalir. Burada siyasetten bahsetmiyoruz, uzerinde profesyonel olarak calistigimiz ve tutkuyla bagli oldugumuz bir alandan bahsediyoruz. Ve bu alan 21. yuzyilin matbaasi gibi aydinlatici birsey... Bunun karanliga suruklenmesine goz yummayalim. P.S: bu konuda EksiSozluk'un olayi disinda bildiginiz kampanyalar, hareketler var mi?

İlk etapta en pratik hareket bloglarımızın logolarına şerit çekmemiz olur sanırım ama ne kadar etkili olur hiç bir fikrim yok? Basın bildirisi ve gösteri iyi bir fikir yapalım!

Merhaba, Türkiye'de bu sansür yasası çıkmadan önce, Mustafa Akgül hoca çok fazla yanlışlıklar içeridğini anlatmaya çalıştı Bu kanun çıkarılırken konunun uzmanları olan bizlere ve STK'larımıza danışımadı. Mustafa Akgül hoca ile irtibat halinde olmak gerekir. Bence daha doğru eylem ve aksiyonlar almamız için bize destek olacak ve yol gösterecektir. Bu konuda başlattıkları kampanya ve bannerları aşağıdaki adresten erişilebilir. http://kampanya.org.tr/sansur/ Kamuoyu oluşturacaksak dikkatli olmalıyız. Çünkü, Akademik Bilişim 2006'ya katıldığımda İletişim Bölümünden bir eğitmen böyle bir kanunun gerekli olduğundan ve denetlenememesinin getirdiği konular ile ilgili, sansürlerin gerekliliği ile ilgili bir sunum yapmıştı. Bu sebeple medyanın bizim eylemlerimizi yanlış yere çekeceğine dair endişelerim var. Çocuk pornosu gibi konulara karşı sağlam bir çözümü içinde bulunduran ve internetin özgürlük olduğunu belirten bir bildiri sunmamız gerektiğini düşünüyorum. Bunun için en güzel zaman 7-10 Nisan tarihlerinde kutlanacak olan İnternet Haftası sanırım. Logo'ya çizgi çekmenin çok ses getireceğini ben düşünmüyorum. Ben ekşi sözlüğün niye yaptığını anlamamıştım bile.

Merhaba Arkadaşlar, Öncelikle şunun farkında olmalıyız ki, yasa çıkmadan önce de takip ettiğimiz siteler mahkeme ile kapatılıyordu. Yasa ile mahkeme süreçleri kısalmış olabilir veya çerçeve genişlemiş olabilir. Bu yüzden hareket ederken önce neydi sonra neydinin iyi bir dökümü çıkarılıp geleceğe yönelik olarak bir çözüm önerisi sunmak gerek. Bunları politize ve siyasi bir havaya girmeden yapmak gerekli. Diğer türlü ya hükümet ya muhalefet tarafına angaje olunmuş olur ki çok bir çözüme gideceğini zannetmiyorum. Hasan Ozgan'ın dediği gibi sağlam bir çözüm fikri sunmadan ortalığı siyah flamalara bürümenin bir faydası olacağına ben de inanmıyorum. Oturup güzelce fikirler tartışılır ve yasaklamalara karşı bakın şu şu şekilde yapılsa daha iyi olur diye yorum getirilip ilgili kanun ve kurallara ek maddeler ile esneklik getirtilmesi sağlanabilir. Bunlardan biri mesela YouTube.com'u kökten kapamak yerine sadece ilgili içeriğin yasaklanmasını tavsiye etmek olabilir ki zaten konu ile ilgili yazan yazarların bir kısmı bunu söylüyordu. Bu durumda her iki tarafta rahat etmiş olur. Atakan Eser

Komik olan nokta savcı ya da hakim kafasına göre site kapatabiliyor. Önce kapatayım da sonra soruştururum gibi bir mantık hakim bu da yargısız infaza giriyor aslında. Bu konuda öncelikle savcı ve hakimlerin bilinçlendirilmesi lazım. İnternetin ülkemizde özellikle bizden önceki jenerasyon tarafından ne kadar az bilindiğinin hepimiz farkındayız sanırım. Bu kapatma kararı veren konumlardaki kişilerin önceki jenerasyon olduğu düşünüldüğünde hakim ve savcıların patır kütür site kapatmalarını interneti tanımamalarına bağlıyorum. Zaten gergin olan ortama bir de açıklaması olmayan siyah kurdela yanlış yönlere çekilebilir sonuçta kapatılma nedeni yanlış bilmiyorsam Türkiye'ye ve Atatürk'e hakaret gibi önemli gerekçelere sahip. Kötü niyetlilere malzeme vermemeliyiz bence. Kınama, eleştirme yerine çözüme yönelik birşeyler yapılması ile ilgili düşüncelere katılıyorum ben de, ve odaklanmamız gereken noktanın bilinçlendirme olması gerektiğine inanıyorum...

Merhabalar, Tepki vermek adına gösteri yapılabilir, ancak uzun vadeli ve kalıcı bir çözüm istiyorsak konuyu iyice araştırmalı ve kabullenebilir bir çözüm sunmalıyız. Yani Hasan Ozgan ve Atakan Eser in yazdıklarına katılıyorum. Çözümün bulunması ve etkili bir şekilde sunulması için ise gönüllü bir komisyon oluşturulup, peryodik toplantılarla çalışma yapılması taraftarıyım. Bu gönüllü komisyonda bilişim sektöründe faaliyet gösteren; teknik uzman, yönetici, hukukçu, girişimci, yatırımcı vs gibi çeşitli vasıflarda kişiler bir araya gelmeli. Çünkü bu şekilde ortaya çıkacak çözümde geniş bir kitlenin imzası olacağı için kabullenebilirliliği de yüksek olacaktır. Gönüllü komisyon oluşturulması ile ilgili fikirlerinizi bekliyor ve konuyu gündeme getiren Emre Sokullu ya teşekkür ediyorum. Sevgi ve Saygılarımla, İdris Cin

Hasan Özgan arkadaşında söylediği gibi bu konunun çözümü için sivil topluk kuruluşlarına danışılmalıydı fakat bu yapılmadı. Şimdi iyi bir teklif sunmadan bir şey yapmanın anlamsız olacağı görüşüne katılmıyorum. Eğer hükümetin anlaşmak gibi bir niyeti varsa ki daha önce hiç böyle bir şey yaptığına şahit olmadım, zaten daha önce çok defa tekrarlandığı üzere stk'larla bir araya gelip bu konunun çözümü için sunulan önerileri dinleyebilir. Daha ayrıntılı bilgi için http://kampanya.org.tr/sansur/ ziyaret edebilirsiniz.

Bazilarimiz "konu iyice arastirilmali ve kabullenebilir bir cozum sunmaliyiz" diyor. Oncelikle sunu belirteyim, Bence konuyu iyi arastiracak zamanimiz yok. Her gecen gun imajimiz zedeleniyor, ozgurluklerimiz geri donusumsuz bicimde kisitlaniyor; gittikce bunlari sindirir hale geliyoruz ve bir adim daha ileri gidiliyor, tepkiyi simdiden gostermek lazim. Cozum icin ise, burada dunya standartlarini takip etmekten baska yapacak birsey yok. Cok ileri data mining teknikleriyle ancak yasaklanmasi gereken seyler yasaklanabilir. Neler yasaklanmali, bu da cok onemli. Mesela cocuklari iceren adult content, insan haklarini ihlal eden seyler. Herkes bunlar uzerinde calisiyor zaten su anda. Ama bizde yasaklanan nedir? Yunanistan'dan birkac cocugun Ataturk'e yaptigi yakistirmalar mesela kapatti YouTube'u. Bence burda asil suc boyle cocukca birseyi gundeme tasiyip, halka gaza getiren medyada. Boyle seyler dunyanin heryerinde oluyor ama medyanin bunu bu noktaya getirmesinin ne mantigi var. 15 yil once Kardak Krizinde ilk gunden, durup dusunmeden, bizim ordumuzun sayilariyla Yunan ordusunun sayilarini yan yana getirip halka gaza getirenler 12 yil sonra Yunan muzigini radyolarinda 1 numaralara tasidilar, AB icin Yunan da Yunan yanip tutustular. Medyamizin olgunlasmasi lazim, ama neyse bu ayri konu. Oysa bunun guzelligini gormemiz lazim. Internet iste bize bu olanagi sunuyor; ordaki adamin Ermeni meselesi hakkindaki dusuncelerini de gorup dusunebiliyoruz, ne kadar fanatik de olsa onlarin argumanlarini gorebiliyoruz, at gozluklerinden kurtuluyoruz. Diger Netlog vs orada ne oldu, ne kapattirdi bilmiyorum. Adult content deniyor gene ama.. Ama biseyleri bu sekilde saklamaya calismanin kimseye bir yarari yok. Adult'sa oradan bulamayan baska yerden bulur; Ermeni meselesi propogandalariysa, ordan duyamayan kulaktan dolma duyar vs vs vs... Seffafligi icimize sindirmemiz lazim. Bildigim sey; bu konuda dunyanin izledigi yolu izlememiz gerektigidir. Ben aslinda baska modelleri 1'e 1 takip etmenin karsisinda olan biriyimdir normalde; ama bu noktada gercekten baska birsey yok. Nasil duyuluyor? Ya Cin, Pakistan'in yaptigini yapacagiz, ya da digerlerinin yaptigini. Hangisini yapmaliyiz? Bence digerlerinin yaptigini yapmaya calisirken, en ileri data mining konulari uzerinde kafa yormak en iyi cozum. --- Bu soylediklerim hepimizin bildigi seyler zaten. Ama iste bunlar temelinde bi basin bulteni hazirlanip eyleme gecilebilir bence, zaman kaybetmeden. Altini cizmemiz gereken sey; siyaset yapmiyoruz, bu siyaset bagimsiz bir ozgurlukler meselesi. Ki ozgurlukler baglaminda Turkiye'nin temel tasi neler neler tartisilirken, bu en basit ozgurluk degil mi? Bunla ilgili duzenlemelerin yapilmasi lazim. Ben Mustafa Akgul hocayla da bir iletisime geceyim. Bu arada boyle bir izinli eylem yapmak istesek kimler katilir merak ediyorum, bunu gormek icin bir davetiye gonderecegim.

İzinli gösteri için bir tarih alınırsa şu tarihte şu nedenlerden dolayı bir gösteri düzenlenecektir diyerek buradaki davetiyeye nazaran çok daha büyük bir kalabalık toplanabilir. O yüzden sadece burasıyla sınırlı kalmayalım. Diğer sivil toplum kuruluşları da yasağın ilerde ne gibi sakıncalar getireceği anlatıldıktan sonra bizlere destek olabilirler.

Selam Millet, Bu konuda eylem yapalım. Evet. Mümkün olduğu kadar hızlı hareket edelim. Evet. Peki ne yapalım. Neyi savunacağız! Haklı olduğumuz nokta nedir? Haklı olduğumuzu kime anlatacağız. Halka mı? Hükümete mi? Yoksa Telekom Kurumuna mı? Yargıya mı? Modern Türk Tiyatrosu'nun kurucusu Muhsin Ertuğrul, Darül Beda-i'de (Şehir Tiyatrosu) halkı bilinçlendirecek ve eğitecek oyunlar sahnelermiş. Kimi zaman sofra adabını anlatan bir oyunu, kimi zamanda buzdolabı o zaman ki Türkçemizde ki adıyla refrigirator gibi oyunları sahnelemiş. Yani tiyatro ile insanları aynı zamanda eğitmiş. Belki tiyatrosunda anlattıkları önce alay konusu olmuştur muhakkak. Fakat insalar birbirlerine anlata anlata yani ağızdan ağıza pazarlanarak halk bilinçlendirildi. Hackers & Painters isimli kitapta Paul Graham söylenmemesi gerekenlerin her zamanda değiştiğinden söz eder. Her zaman ve mekanın tabusu farklı olabilir. Ve zamanla değişir. İnsanla bile. Şöyle örnek vereyim. Geçen yüz yıl padişah laf söylesek ne olurdu. Tamda Kızıl Sultan dönemi. İçinde bulunduğumuz zamanda ne olur. Hiçbirşey. ! Peki aynı olayı zamanın Amerikan başkanı Bush'a yapsak. Yine hiçbirşey olmaz. Farklı mekandayız değil mi? Ama Amerika'da da birşey olmaz. Bknz. Pink ve Mr. President. Anlatmak istediğim, amerika şeffaf vs. değil. Söylenmemesi gereken tabuların büyük bölümü yıkılmaya mahkum. Sadece halkın bunu idrak etmesi kabullenmesi gerekiyor. Bizden bir örnek vermek gerekirse; dün programızın kaynak kodlarını açsak Microsoft bize deli derdi bugün ise kahraman diyor. Bütün bunları neden anlattım ! Öncelikle bizim amacımız internet kültürünü, şeffaflığını, düşüncelerin özgürce dolaştığını bununla beraber kötü düşüncelerin bu ortamdan dışlanması gerektiğini anlatmamız gerekir. Bugün Yazılı ve Görsel medya tarafından Hacker kelimesi halen Bilgisayar Korsanı anlamıyla kullanılır. İnternet ile beraber, zaten tekel olan yazılı ve görsel medya gözümden iyice düştü. İnternet ile güvenilir bir medya ağı ortaya çıktı. Youtube, Slashdot bunlara bir örnek. Bence anlatmak istediklerimizi, müzikle, kısa filmlerle ya da tiyatro oyunları ile anlatalım. Bunların içine Facebook, Msn, Youtube gibi isimleride ekleyelim ki merak unsuru oluşsun. Bu şeyler komik ve etkileyici olsun. Ben bu tartışma ilke başladığı anda bir tiyatro oyunu yazmak için kolları sıvadım. Söylediklerim belki biraz uzun vade ama. İnternet kültürünü anlayıp bizim çevremizdekilere anlatmamız sonucu bugün başımıza bunlar geldi. Bu sebeple bu sansüre en çok karşı olan bizler aynı zamanda bu sansürün sebebiyiz. Bugüne kadar yasaklayarak iş gören devlet yapımız, yasaklara karşı özgür bir ortam olan internette bildiklerini uyguladığında tüm dünya bu ülkeye gülüyor. Şeffaflık interentin özünde var. Düşünceye özgürlük. Doğruyu birlikte bulma özünde var. İnternet sansürü ilk çıktığında yazdığım bir hiciv örneğinide burada sizinle paylaşmak istiyorum. susturun geveze meftamı ! internet tüm dünyada özgür neden ülkemde uygulanır sansür düşüncelerimi yasaklayacağını sanmak nasıl bir zekanın ürünüdür internet globaldir ve hür avrupalı olacağız dersin gür gür seni bu kafayla avrupa'ya alacak hürriyet bilmez bir dürzüdür sanki bu yasaklar kötü bir düştür meddah bu durumdan üzgündür sazım var, kırsanda kalemimi be ahmak! haksızlığa türküler yakacağım gündür mahpus yattığında yanındaki güldür eskiyi unutman beni pek düşündürür interneti yasaklamak, hayatı yasaklamak geveze meftanın ölüm sebebi iki yüzündür

Selam, Ben bu konunun temel sebebinin Ozan'ın söylediği jenerasyon farkı olduğunu düşünüyorum. İnterneti hiç tanımayan kişilerden Emre'nin ileri data mining teknikleriyle sansür uygulamasını beklemek şu an için hayal gibi görünüyor. Sansür tamamen kaldırılamayacağına göre en kalıcı çözüm bu kapatma kararlarını veren komisyonun içerisinde sektörden kişilerin bulunması. Bir de devlet kaynaklarından bu işin altyapısının (data mining teknikleri) hazırlanması için bir kaynak ayrılması. Bence tepki bu odakta olursa daha yapıcı olacaktır. Hem kaybedecek zamanımız yok, hem de tepki özellikle ülkemiz medyasında çok rahatlıkla saptırılabilir.

#Harun Dediklerinde haklısın fakat sorun zaten sansür uygulayan ya da yasayı yapan komisyonun interneti hiç tanımayan kişilere yaptırılması ve bir bilene sorulmamasıydı (bilenler yardım etmek için çok kez teklif götürmüş olmasına rağmen) Buradan http://kampanya.org.tr/sansur/ yapılan çalışmalar hakkında ufak bir bilgi alabilirsiniz.

Deniz, Kampanya bildirisini okudum. Yaşanılan durum yalnızca internetin değil bu ülkenin genel problemi (örnek: 20 yıldır tatil yapmayan turizm bakanı). Bu nedenle yapılacak bürokratik girişimler ilk etapta pek de bir sonuç vermeyecektir. Şahsi görüşüm öncelikle akıllı ve hedef odaklı bir internet kapmanyasıyla bu tepkinin oluşması (logo veya sayfa karartmaların etkili olmayacağı konusuna katılıyorum). Daha sonra belli bir güç ve destek olduktan sonra (eğer bu site telekom tarafından kapanmazsa) halihazırdaki STK'larla birlikte bürokratik girişimlerde bulunulabilir.

Gönülden destekliyorum, duyurmaya çalışacağım bu eylemi.

Sitemizi kapatalım, tıpkı engellenen sitelere ulaşmaya çalıştıpmızda karşımıza çıkan uyarı mesajının içeriğini eylem 2.0 için düzenliyerek (sivil toplum hareketi'nin 125 nci maddesine karşı işlenen özgür olma yasağını çiğnediği için bu siteye erişim durdurulmuştur, ama siz yinede şuraya tıklayarak erişebilirsiniz gibi) kendi web günlüklerimiz veya özel bölümlerimizi kaptalım.

Sorunu tanımlarken bence sansür kelimesini kullanmak kendi ayağımıza kurşun sıkmak gibi bir şey. Çok önce bir arkadaş bu erişim engellemelerden sonra Great Firewall Of China sitesinin benzerini Türkiye için İngilizce - Türkçe olarak hazırlayıp tepki gösteriyor sözde. Bu tepkinin neye hizmet ettiğini düşünebiliyor musunuz? Bu erişim engellemeler zaten bizi Çin gibi ülkelerle yanyana getirirken birisinin bunu tüm dünyaya ilan etmesi gibi bir şey. Yapılanların saçmalığına ve yanlışlığına hepimiz tepkiliyiz. Ama bu tepkimizi gösterirken bilinçsizce hareket etmemeliyiz. Sorun 5651 sayılı yasada değişiklik yapılarak ve hukukçuların konu hakkında bilinçlenmesini sağlayarak çözülebilir. Ülkemizde ve dünyada pek çok önemli olay olurken gündemimizi işgal eden bir iki konu var sadece sürekli olarak. Bir yerlerde toplanıp gösteri yapabiliriz ama bu büyük medyada bir iki dakikalık haber olur. O da belki. Bence benden önce yazan arkadaşın söylediği tarzda bir tepkiyle başlanabilir. Bir mail kampanyası düzenlenebilir. Milletvekillerine ve köşe yazarlarına mailler gönderilebiliriz. Büyük medyamızı değil ama internet portallarını da bu işe dahil etmeyi başarabilirsek sesimiz daha gür çıkacaktır.

Emre'nin önerisiyle, 5 Nisan'da Web seminerleri'nin dördüncüsü bu konuya ayırabiliriz. Seminerlerin ilk bölümünde bu konudaki en yetkin avukatlardan olan Gökhan Ahi konuya değinmişti: http://www.webseminerleri.com/aralik2007.htm Ama Nisan'dakini, bu konuda duyarlı herkesin bir araya geleceği bir foruma çevirmemiz mümkün. Basının da ilgisi olacaktır, en azından Radikal'den Serdar Kuzuloğlu'nun desteğini kolayca alacağımızdan hiç şüphem yok. Bu öneri çoğunluk tarafından uygun bulunursa kısa sürede etkinliğin içeriğini netleştirmemiz gerekecek, zira duyuru için yalnızca bir haftamız var.

İnternet Yasakları : Hukuki, Teknik ve İnsanı Boyutları Paneli Zaman: 9 Nisan Çarşamba 2008 15:30 Yer: Kadir Has Üniversitesi, Cibali Türkiye Bilişim Derneği İstanbul Şubesi Bilişim Hukuku Çalışma grubu ve Kadir Has Üniversitesinin birlikte düzenlediği panelde İnternet üzerindeki yasakların ve baskıların teknik, hukuki ve insani boyutu tartışılacak. Kadir Has Üniversitesi Cibali Kampüsünde gerçekleşecek panele katılımlarınızı bekliyoruz. Konuşmacılar Doç.Dr. Tekin Memiş, FSEK.m.Ek-4 ile 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesinin karşılaştırılması Doç.Dr. Savaş Bozbel, Internet Servis Sağlayıcılarının, Fikri Hak İhlallerinde Kullanıcılarının Bilgilerini Verme Yükümlülüğü Var mıdır? - Avrupa Adalet Divanının Promusicae/Telefónica Kararı ve Türkiye İçin çıkarsamalar" Doç.Dr. Mustafa Akgül, Internet Yasakları: Türkiye Merkezli İnternet mi? Arş.Gör. Mete Tevetoğlu, İnternet ortamındaki ihlallerde Türk Mahkemelerinin Yetkisi Arş.Gör. Ceyda Cimilli Akaydın, .tr alan adları tahsisi, kurallar ve sınırlamalar

Merhaba arkadaşlar; Damdan düşmüş gibi lafa girmemek için kendimi tanıtayım: Ben barcamp'te Nasty Industry isimli sunumu yapmış olan Efe Göktoğan. Türkiye Yeşillerinin bir üyesiyim. Biz önümüzdeki günlerde İnternet'te sansüre karşı bir kampanya başlatacağız. Kampanya deyince sadece bildiri yayınlama ve miting yapma olarak düşünmeyin olayı. Hukukçuları ve bilişim akademisyenlerini davet edeceğimiz bir forum, bu forum nihayetinde oluşturulacak bir yasa değişikliği önerisi ve bir de imza kampanyası ile bütünlüklü bir kampanya düşünüyoruz. Wiki'deki eylem planında parça parça hareket edilmemesi ve bu konuda çalışan diğer kuruluşlarla birlikte hareket edilmesi istenmiş. Bu nedenle kampanya yürütmek konusunda deneyimli bir grup olan Yeşiller ile işbirliği yapmanızı öneriyorum. (Yeşiller işin bürokratik ve organizasyonel kısmını üstlenirken, internet üzerinden yürütülecek aktivizmi ve işin teknik boyutunun propagandasını da sizler üstlenebilirsiniz.) Politik taraf olmamak isteyen arkadaşların çekincelerini anlıyorum. Ancak internet'in sansürsüz olmasını savunmak baştan aşağı özgürlükçü bir politik duruştur. "Yeşiller kimdir?" ya da "Yeşiller internet ve sansür hakkında ne düşünür?" derseniz; www.yesiller.org adresine ve http://www.yesiller.org/V1/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=1&Itemid=36 adresindeki program taslağının "Teknoloji ve Tasarım" ve "Sanat" başlıklarına göz atmanız yeterli. Son olarak; eğer Yeşiller ile ortak kampanya yapmayı düşünmezseniz bile ben düzenlenecek organizasyonda/eylemde yer almak isterim.